ศิลปะบำบัดในมุมมองของมนุษยปรัชญา

กินสมดุล-กระตุ้นเผาผลาญ
17th October 2017
เปิดเมนูปรับสมดุลร่างกาย กินตาม “ธาตุเจ้าเรือน”
17th October 2017

ศิลปะบำบัดในมุมมองของมนุษยปรัชญา

ย้อนกลับไปมองเมื่อหนึ่งร้อยปีที่แล้ว (พ.ศ. 2450–2467 : ค.ศ. 1907–1924) เป็นยุคทองของศาสตร์ทางจิตวิทยา มีนักคิดทางจิตวิทยาหลายคนมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันทั่วยุโรปเกิดขึ้นมากมาย ในขณะเดียวกันยังมีอีกบุคคลสำคัญ ผู้หนึ่งที่มีเข้าใจมนุษย์ทั้งจากร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ หรือเรียกว่าแนวความคิดในเชิงมนุษยปรัชญา (Anthroposophy) คือ ดร. รูดอล์ฟ สไตเนอร์ (Dr. Rudolf Steiner) สไตเนอร์เปิดเผยให้โลกล่วงรู้ถึงความสัมพันธ์ ระหว่างศิลปะกับจิตวิญญาณของมนุษย์ พูดถึงสีที่มีผลต่อสภาพจิตใจ (See and Sense) เฉพาะเรื่องสีนั้น สไตเนอร์ค้นคว้าทางวิชาการและเป็นผู้เรียบเรียงผลงานทฤษฎีสีของเกอเธ่ (Goethe, Colour Theory) อีกทั้งสไตเนอร์ยังได้เชื่อมโยงองค์ความรู้ ทั้งการแพทย์องค์รวม การพัฒนาการของเด็ก การศึกษาที่มีชีวิต การบำบัด ฯลฯ ให้เป็นเสมือนองคาพยพที่เกี่ยวเนื่องกันอรรถาธิบายปรากฏการณ์ต่าง ๆ ด้วยตัวของมัน ทั้งยังพัฒนาไปอย่างลึกซึ้งในเรื่องสีบำบัด (Colour Therapy) การวาดภาพระบายสีเพื่อการบำบัด (Therapeutic Painting) ซึ่งบรรดาลูกศิษย์และเพื่อนร่วมงานของสไตเนอร์ที่มีส่วนช่วยให้ศิลปะบำบัดชัดเจนขึ้น ก็คือ แพทย์หญิงนามว่า อีธา เวกมันน์ (Dr. med. Ita Wegmann) คลินิกของเธอรวมทั้งห้องบำบัดอยู่ในเมืองอารเลสไฮม์( Arlesheim ) สวิตเซอร์แลนด์ ในราว ค.ศ. 1921 ซึ่งก็นับเป็นจุดเริ่มต้นของศิลปะบำบัดในยุโรป

ศิลปะบำบัดเป็นกระบวนการ การศึกษาศิลปะและศิลปะบำบัดในมนุษยปรัชญา มุ่งเน้นที่กระบวนการ (Process) ไม่ว่าจะเป็นการวาดภาพ การปั้น ดนตรี การเคลื่อนไหว ฯลฯ สิ่งสำคัญที่สุดคือ ศิลปะบำบัดมิได้ต้องการความสำเร็จรูปของแนวทางการบำบัด นักศิลปะบำบัดจะวินิจฉัยและสังเคราะห์บทเรียนให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล การวาดภาพระบายสีเพื่อการบำบัดก็เช่นกัน ล้วนมีลำดับขั้นตอนต่อการทำงานดังนี้
ศึกษาประวัติเด็กจากแพทย์อย่างละเอียด ศึกษาคำวินิจฉัยและข้อมูลอื่น ๆ จากแพทย์ ศึกษาข้อมูลจากคอบครัว, ศึกษาข้อมูลจากครูประจำชั้น, แพทย์ประจำโรงเรียน ศึกษาข้อมูลจากเด็ก โดยใช้เวลาทั้งหมด 3 ครั้งแรก ทั้งนี้ให้เด็กได้ทำงานศิลปะ ได้แก่ การวาดภาพลายเส้น (Drawing) การวาดภาพสีน้ำบนกระดาษเปียก (Painting wet on wet) และการปั้นดิน (Modeling)

คุณประโยชน์ของศิลปะบำบัด การทำงานศิลปะบำบัดกับผู้ที่ขาดความสมดุลเป็นการมองการเยียวยาอย่างเป็นองค์รวม ทั้งความคิด ความรู้สึกและเจตจำนง ความคิด (Thinking) สิ่งสำคัญในการวาดภาพระบายสี คือ การคิด การสังเกต และการจดจำ ความรู้สึก (Feeling) การค้นหาคุณภาพของความรู้สึก เจตจำนง (Willing) การลงมือกระทำ การปั้น การวาดภาพระบายสี แสดงถึงพลังและการตระหนักในคุณค่าของตัวเอง ความภูมิใจหรือปีติยินดีล้วนเกิดขึ้นจากเจตจำนง อุดมคติของการบำบัดคือการแสวงหาสมดุลทางความคิด ความรู้สึก และพลังเจตจำนง หากเปรียบเทียบองค์ประกอบทั้ง 3 ส่วนของมนุษย์กับการบำบัด จะพบข้อเท็จจริงที่ว่า
แพทย์รักษากาย
นักศิลปะบำบัดรักษาดวงจิต
พระรักษาจิตวิญญาณ

**จากบทความวิชาการศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา อนุพันธุ์ พฤกษ์พันธ์ขจี 2552

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *